Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Minaz M. (Yürütücü), Sevgili H., Er A. , Köse Ö. , Ak K. , Kaya D.
Bioflok teknolojisi (BFT), sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliğinde çevresel ve ekonomik avantajlar sunan yenilikçi bir yöntemdir. Bu teknoloji, organik atıkları biyoaktif floklara dönüştürerek hem su kalitesini iyileştirmekte hem de balıklar için ek bir besin kaynağı oluşturmaktadır. Dünyanın artan protein talebi ve su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı doğrultusunda, BFT’nin uygulanabilirliği önemli bir araştırma konusu olarak öne çıkmaktadır. Bu proje, dünya genelinde yaygın bir tür olan sazan balığı (Cyprinus carpio) yetiştiriciliğinde en uygun BFT protokolünü belirlemeyi amaçlamaktadır. Sazan balığı, ekonomik değeri ve yetiştiricilik koşullarına uyumu ile bu teknoloji için ideal bir model türdür.
Projenin kariyer geliştirme potansiyeli, proje yürütücüsünün lisansüstü eğitimlerde almış olduğu farklı disiplinler doğrultusunda çevre dostu üretim teknikleri ve çok ölçütlü karar verme modelleri konusunda uzmanlaşma fırsatı sunmasıdır. Önemi, su ürünleri yetiştiriciliğinde çevresel sürdürülebilirliği ve ekonomik verimliliği artıracak yenilikçi yaklaşımlar geliştirmesidir. Projenin özgün değeri, sazan balıkları için optimize edilmiş BFT protokolünün bilimsel yöntemlerle geliştirilmesidir. Araştırma sorusu, “Sazan balıkları için en uygun bioflok teknolojisi protokolü nedir ve bu protokol maliyet etkinliği açısından nasıl optimize edilebilir?” olarak belirlenmiştir.
Proje iki fazdan oluşmaktadır. Birinci fazda, iki farklı karbon kaynağı (örneğin, melas ve glikoz), iki farklı karbon/azot oranı (C/N:10-20) ve iki farklı stoklama yoğunluğu (düşük: 5 kg m-3 ve yüksek: 10 kg m-3) kombinasyonları ile toplam sekiz farklı senaryo test edilecektir. Bu senaryolar, büyüme performansı, su kalitesi ve balık sağlığı gibi kriterlerle değerlendirilecek ve çok ölçütlü karar verme modeli olan Analitik Ağ Prosesi (ANP) yöntemi kullanılarak en uygun senaryo belirlenecektir.
İkinci fazda, birinci fazda belirlenen en iyi senaryo temel alınarak yeni bir düzenek oluşturulacaktır. Bu aşamada, maliyet optimizasyonuna odaklanılacak ve üç farklı foto-periyot uygulaması (%25, %50 ve %75 tasarruf) ile üç farklı yemleme rejimi (%0, %30 ve %60 tasarruf) kombinasyonlarıyla toplam dokuz farklı senaryo karşılaştırılacaktır. Bu senaryolar da ANP yöntemi kullanılarak analiz edilecektir.
Sonuç olarak, proje çıktıları, sazan yetiştiriciliği yapan işletmelere çevresel ve ekonomik açıdan uygulanabilir öneriler sunmanın yanı sıra BFT’nin diğer türlere adaptasyonu konusunda rehberlik edecektir. Projenin yaygın etkisi, Türkiye’nin su ürünleri sektöründe sürdürülebilirliği teşvik eden yenilikçi uygulamalara öncülük etmesi ve ülkemizi, dünya genelinde sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği alanında bioflok teknolojisi konusunda söz sahibi bir ortak haline getirmesidir.